سلامت


2 دقیقه پیش

نشانه ها و عوارض کمبود ویتامین‌ها در بدن

ویتامین‌ها نقش مهمی‌ را در بدن انسان ایفا می‌کنند. به‌نحوی‌که کمبود ویتامین‌ (حتی یکی از آن‌ها) می‌تواند برای هر فردی مشکلات اساسی را به وجود آورد. گجت نیوز - معین ...
2 دقیقه پیش

چرا پشه ها بعضی ها را بیشتر نیش می‌زنند؟

فصل گرما و گزیده شدن توسط پشه ها فرا رسیده، دوست دارید بدانید پشه ها بیشتر چه کسانی را دوست دارند؟ بیشتر کجاها می پلکند؟ و از چه مواد دفع کننده ای نفرت دارند؟ وب سایت ...

۱۰ عادت غذایی کم خونی آور



سویا, گیاهخواری, درمان کم خونی, عوارض کم خونی


کم خونی فقرآهن از شایع ترین کم خونی هاست. بر اساس جدیدترین بررسی ها، مشخص شده است ۲۰ درصد خانم ها، ۵۰ درصد خانم های باردار و ۳ درصد آقایان به اندازه کافی آهن دریافت نمی کنند و همین امر باعث می شود کم خونی ناشی از کمبود این ماده معدنی در آنها بروز کند....

البته بودن در سنین رشد، ابتلا به بیماری هایی مانند کرون و سلیاک و خونریزی های مکرر از عواملی هستند که زمینه بروز این مشکل را فراهم می کنند اما عادت های غلط غذایی نیز شرایط را برای ابتلا به این بیماری فراهم می کنند و این درست همان چیزی است که در این مطلب می خواهیم به آن بپردازیم.

 

۱.نوشیدن چای و قهوه: مطالعه ها نشان داده اند نوشیدنی هایی مانند چای و قهوه ترکیب های فنولیک دارند که مانع جذب آهن در دستگاه گوارش می شوند. به علاوه، در چای ترکیب دیگری به نام تانن وجود دارد که جذب این ماده معدنی را به میزان قابل ملاحظه ای کاهش می دهد. به این دلیل توصیه می شود بلافاصله بعد از خوردن موادغذایی حاوی آهن یا وعده غذایی اصلی، این نوشیدنی ها را میل نکنید.

 

۲.زیاده روی در مصرف لبنیات: حتما با خواندن این عنوان تعجب خواهید کرد اما واقعیت آن است که کلسیم موجود در موادغذایی مانند شیر، ماست، دوغ و پنیر وقتی با منابع غذایی حاوی آهن همراه شوند، هنگام جذب با آهن موجود رقابت می کنند و جذب این ماده معدنی را به حداقل ممکن می رسانند، بنابراین بهتر است موادغذایی ای مانند ماست و دوغ را که اغلب در کنار غذا سرو می شوند، با غذاهای گوشتی ای نظیر کباب که منبع عالی آهن هستند، میل نکنید. البته این توصیه به کسانی است که بیشتر در معرض کم خونی ناشی از فقرآهن هستند؛ مانند کودکان و نوجوانان، زنان باردار و...

 

۳.مصرف بیش از حد سویا: سویا از موادغذایی ای است که پروتئین دارد و این ترکیب مانع جذب آهن می شود بنابراین مصرف توام سویا با منابع گوشتی، عادت غذایی غلطی است که زمینه کمبود این ماده مغذی را فراهم خواهد کرد. البته مشابه این موضوع در مورد غلات کامل نیز وجود دارد زیرا این موادغذایی نیز دارای «فیتات» هستند که این ترکیب نیز مانع جذب آهن می شود. البته فراموش نکنید نان هایی که خمیر شان با جوش شیرین به عمل نمی آید، بلکه طی فرایند تخمیر تهیه می شوند، مقادیر بسیار کمتری فیتات دارند.

 

۴.مصرف بیش از اندازه منابع اگزالاتی: موادغذایی ای مانند اسفناج، ریواس، کرفس، هویج، خیار و جعفری ترکیبی به نام اسید اگزالیک دارند که در دستگاه گوارش با عناصر دو ظرفیتی پیوند می خورد و از جذب آنها جلوگیری می کند بنابراین مصرف گوشت، مرغ، ماهی و تخم مرغ به عنوان منابع آهن با سبزی های یاد شده شرایط بروز کم خونی را فراهم می کند.

۵.نخوردن منابع ویتامین C: یکی از ویتامین هایی که جذب آهن را در سیستم گوارشی افزایش می دهد، ویتامین C است. این ماده مغذی جذب آهن را چند برابر می کند بنابراین مصرف منابع آهن «هم» و «غیر هم» که شامل انواع گوشت، عدس و لوبیاقرمز است، با منابع غذایی حاوی این ویتامین که شامل گوجه فرنگی، بروکلی، کلم بروکسل و انواع مرکبات است، توصیه می شود.

 

۶.رژیم های غذایی گیاهخواری: برخی افراد از خوردن گوشت و سایر موادغذایی با منشاء حیوانی امتناع می کنند و در واقع رژیم غذایی شان از نوع گیاهخواری است و کمتر به سراغ انواع گوشت می روند، بنابراین خطر بروز کمبود آهن در آنها بالاست. با وجودی که حذف کامل منابع آهن و دریافت این ماده مغذی از طریق مکمل توصیه نمی شود اما این افراد چاره ای ندارند جز مصرف قرص های آهن تا بتوانند تاحدودی نیازشان به این ماده مغذی را جبران کنند

 

۷.تغذیه نشدن با شیرمادر: جالب است بدانید بچه هایی که کم وزن هستند یا حتی زودتر از موعد به دنیا می آیند، نیاز به آهن بیشتری دارند و آنهایی که با شیرمادر تغذیه نمی کنند، بیش از دیگران در معرض کم خونی ناشی از فقرآهن قرار دارند. علت این موضوع آن است که بررسی ها نشان داده اند جذب آهن موجود در شیرمادر راحت تر از آهن موجود در شیر خشک غنی?شده است بنابراین چه بهتر که بچه ها حداقل تا ۱ سالگی با شیرمادرشان تغذیه شوند.

 

۸.نخوردن میوه های تازه: میوه هایی مانند زردآلو، کیوی، پرتقال، لیمو و توت فرنگی از منابع ویتامین C هستند که توصیه می شود مرتب آب آنها با غذا یا در میان وعده ها مصرف شود، بنابراین هر نوع بد غذایی و مصرف نکردن این موادغذایی می تواند زمینه ساز بروز کم خونی باشد.

 

۹.مصرف نکردن دانه ها و مغزها: برخی از این موادغذایی مانند کنجد، تخم کدو حلوایی و فندق مقادیر قابل ملاحظه ای آهن دارند که نخوردن آنها در میان وعده ها و مصرف خوراکی هایی که در دسته تنقلات قرار می گیرند، می تواند زمینه ساز کم خونی ناشی از فقرآهن باشد. جالب است بدانید در ۱۰۰ گرم کنجد، ۱۰ میلی گرم آهن و در ۱۰۰ گرم فندق، ۶ میلی گرم آهن «غیرهم» وجود دارد که البته چرب بودن آنها انرژی فراوانی را به بدن می رساند بنابراین کسانی که اضافه وزن دارند، باید در مصرف این منابع غذایی حد اعتدال را رعایت کنند (روزانه یک قاشق غذا خوری تخم کدو یا کنجد بخورند و ۷ عدد فندق) زیرا این مقادیر، معادل یک واحد چربی است و ۴۵ کیلوکالری انرژی دارد. البته نباید فراموش کرد که آهن این موادغذایی ۲ تا ۳ برابر کمتر از منابع حیوانی قابل جذب است اما می توان با همراه کردن میوه های غنی از ویتامین C ، جذب آنها را نیز افزایش داد.

 

۱۰.نخوردن جگر: جگر از موادغذایی، غنی از ویتامین های گروه B به خصوص B۶ و B۲ است و بررسی ها نشان داده اند کمبود آنها باعث کاهش جذب آهن می شود. البته این موضوع در مورد ویتامین A نیز صادق است بنابراین داشتن یک برنامه غذایی حاوی تمام گروه ها می تواند از کمبودهای احتمالی پیشگیری کند.

منبع:salamat.ir


ویدیو مرتبط :
عادت های غلط غذایی

خواندن این مطلب را به شما پیشنهاد میکنیم :

رژیم غذایی در بیماران کم خونی آنمی



 

 

رژیم غذایی در بیماران کم خونی آنمی

 

كم‌خونی وضعیتی است كه در آن تعداد یا اندازه گلبول‌های قرمز و یا مقدار هموگلوبین موجود در خون كاهش یافته و تبادل اكسیژن و دی‌اكسیدكربن بین خون و سلول‌هادچار اختلال می‌شود. از علل ایجادكننده كم‌خونی می‌توان كمبودهای تغذیه‌ای، خونریزی، ناهنجاری‌های ژنتیكی، بیماری‌های مزمن و یا مسمومیت‌های دارویی را نام برد. منظور از كم‌خونی‌های تغذیه ای كم‌خونی‌هایی است كه در اثر دریافت ناكافی مواد مغذی ایجاد می‌شوند.

از مهم‌ترین مواد مغذی جهت خون‌سازی كه كمبود آن‌ها موجب بروز كم‌خونی می‌شود می‌توان به آهن،‌ ویتامین ب 12 و اسیدفولیك اشاره كرد. از بین آن‌ها كم‌خونی ناشی از فقر آهن یكی از شایع‌ترین كم‌خونی‌های تغذیه‌ای است.


كم‌خونی ناشی از فقر آهن

فقر آهن یكی از شایع‌ترین اختلالات تغذیه‌ای در كشورهای در حال توسعه و مهم‌ترین علت كم‌خونی تغذیه ای در كودكان و زنان در سنین باروری است كه با ایجاد گلبول‌های قرمز كوچك و كاهش میزان هموگلوبین مشخص می‌شود كه این بیماری سبب اتلاف منابع و مراقبت‌های بهداشتی، كاهش بهره‌وری در اثر افزایش میزان مرگ و میر ابتلا به بیماری در مادران و كودكان و بالاخره كاهش ظرفیت جسمی‌ و روانی در بخش بزرگی از جامعه می‌شود.

 

میزان نیاز به آهن

میزان نیاز به آهن براساس سن، جنس و وضعیت فیزیولوژیكی افراد متفاوت است. مثلا زنان باردار به علت افزایش حجم خون، رشد جنین و جفت و سایر بافت‌ها به آهن بیشتری نیاز دارند. به همین دلیل بیش از سایرین در معرض خطر كم‌خونی قرار دارند. در شیرخواران در صورت سلامت مادران، میزان آهن موجود در شیر مادر برای 6ـ4 ماه اول زندگی كافی است. ولی در مورد نوزادانی كه با وزن كم متولد می‌شوند، ذخایر آهن كم بوده و باید از 3 ماهگی آهن اضافی به صورت قطره خوراكی خورانده شود. همچنین بستن پیش از موقع بند ناف نیز به این دلیل كه نوزاد را از یك سوم كل خونش محروم می‌كند، خطر فقر آهن را افزایش می‌دهد.

 

دلایل فقر آهن

دلایل گوناگونی برای كمبود آهن وجود دارد كه از آن جمله می‌توان به علل زیر اشاره كرد

1 ـ دریافت ناكافی آهن به دلیل رژیم غذایی مورد استفاده كه در آن آهن كمی ‌وجود دارد، مانند بعضی از رژیم‌های گیاه خواری.

2 ـ جذب ناكافی آهن در اثر اسهال، كاهش ترشح اسید معده، مشكلات گوارشی یا تداخلات دارویی و داروهایی مثل كلستیرامین، سایمتیدین، پانكراتین، رانیتیدین و تتراسایكلین).

3 ـ افزایش نیاز به آهن برای افزایش حجم خون در دوران نوزادی، نوجوانی، بارداری و شیردهی.

4 ـ خون‌ریزی زیاد در دوران عادت ماهانه و یا در اثر جراحات یا ناشی از همورویید (بواسیر) یا بیماری‌های بدخیم و انگل‌ها. كمبود آهن در مردان بزرگسال معمولا در اثر از دست دادن خون است.

 

علایم كم‌خونی ناشی از فقر آهن

بعضی از علایم كم‌خونی فقر آهن عبارتند از:

رنگ پریدگی پوست، زبان و مخاط داخل لب و پلك چشم‌ها، خستگی زودرس، سرگیجه و سردرد، خواب رفتن و سوزن سوزن شدن دست و پاها، حالت تهوع و در كم‌خونی شدید گود شدن روی ناخن(ناخن قاشقی).

 

درمان كم‌خونی ناشی از فقر آهن

برای درمان كم‌خونی از چند روش استفاده می‌شود كه بهترین و كم‌خطرترین آن‌ها استفاده از مكمل‌های خوراكی است. درمان با نمك‌های ساده آهن مثل سولفات فروی خوراكی كاملا موثر بوده و به شكل قرص، كپسول یا مایع است و باید مصرف آن‌ها تا چندین ماه ادامه یابد.

چنانكه این قرص‌ها با معده خالی مصرف شوند جذب آن‌ها بهتر و بیشتر صورت می‌گیرد، ولی در این حالت سبب تحریك معده و بروز مشكلات گوارشی می‌شوند. عوارض گوارشی ناشی از مصرف آهن نظیر تهوع، دل پیچه، سوزش قلب، اسهال یا یبوست را می‌توان به حداقل رساند، به شرطی كه آهن را با میزان بسیار كم مصرف كرده و به تدریج به میزان آن افزوده تا به حد مورد نیاز بدن برسد. بهتر است قرص آهن در آخر شب قبل از خواب استفاده شود تا عوارض ناشی از آن كاهش یابند.

ویتامینC جذب آهن را افزایش می‌دهد. به همین دلیل معمولا مصرف ویتامین C به همراه آهن پیشنهاد می‌شود. علاوه بر درمان دارویی باید به میزان آهن قابل جذب در غذا نیز توجه كرد. جذب آهن غذا اغلب تحت تاثیر شكل آهن موجود در آن می‌باشد. آهن موجود در پروتئین‌های حیوانی مانند گوشت گاو، ماهی، پرندگان (آهن هم) بیشتر جذب می‌شود، در حالی كه جذب آهن پروتئین‌های گیاهی مانند سبزی‌ها و میوه‌ها (آهن غیرهم) كمتر می‌باشد. باید توجه داشت كه ویتامینC جذب آهن سبزی‌ها و میوه‌ها (آهن غیرهم) را بیشتر می‌كند. مصرف چای همراه یا بلافاصله بعد از غذا می‌تواند جذب آهن را تاحدصفر تا پنج درصد كاهش دهد.

قهوه، تخم‌مرغ، شیر و لبنیات، نان گندم، حبوبات (حاوی اسید فیتیك) و فیبرهای غذایی جذب آهن را به علت تشكیل كمپلكس‌های نامحلول كاهش می‌دهند. بنابراین فرآورده‌های حاوی آهن، طی یك ساعت قبل یا دو ساعت بعد از مصرف هر یك از این مواد نباید مصرف شود.

 

منابع غذایی آهن دار

منابع غذایی آهن‌دار عبارتند از جگر، قلوه، گوشت قرمز، ماهی، زرده تخم‌مرغ، سبزی‌های دارای برگ سبز تیره مانند جعفری، اسفناج و حبوبات، مثل عدس و لوبیا همچنین میوه‌های خشك (برگه‌ها) بخصوص برگه زردآلو و دانه‌های روغنی.


عوامل افزایش دهنده جذب آهن و منابع غذایی آن‌ها:

1ـ اسید سیتریك و اسید اسكوربیك یا ویتامین ث كه در آلو، خربزه، ریواس، انبه، گلابی، طالبی، گل كلم، سبزی‌ها، آب پرتقال، لیمو شیرین، لیمو ترش، سیب و آناناس وجود دارند می‌توانند عوامل افزایش دهنده جذب آهن در بدن باشند.

2 ـ اسید مالیك و اسید تارتاریك كه در هویج، سیب زمینی، چغندر، كدوتنبل، گوجه فرنگی، كلم پیچ و شلغم موجود است نیز سبب افزایش جذب آهن می‌شوند.

3 ـ محصولات تخمیری مثل سس سویا نیز در این دسته از عوامل گنجانده می‌شود.


توصیه‌های كلی زیر را به كار ببندید:

1 ـ استفاده از غذاهایی كه غنی از آهن می‌باشند.

2 ـ استفاده از منابع غذایی حاوی ویتامین ث هر وعده غذایی جهت جذب بهتر آهن (مثل پرتقال، گریب‌فروت، گوجه فرنگی، كلم، توت فرنگی، فلفل سبز، لیمو ترش)

3 ـ گنجاندن گوشت قرمز، ماهی یا مرغ در برنامه غذایی.

4 ـ پرهیز از مصرف چای یا قهوه همراه یا بلافاصله بعد از غذا.

5 ـ برطرف كردن مشكلات گوارشی و یبوست.

6 ـ تصحیح عادات غذایی غلط (مثل مصرف مواد غیر خوراكی مانند خاك، یخ) كه خود از علایم كم خونی فقر آهن می باشند.

7 ـ مشاوره با پزشك و متخصص تغذیه جهت پیشگیری به موقع و یا بهبود كم‌خونی.

8 ـ استفاده از نانهایی كه از خمیر ورآمده تهیه شده‌اند.

9 ـ استفاده از خشكبار مثل توت خشك، برگه آلو، انجیر خشك و كشمش كه منابع خوبی از آهن هستند.

10 ـ استفاده از غلات و حبوبات جوانه زده.

11 ـ شست و شو و ضد عفونی كردن سبزی‌هایی كه استفاده می‌كنید.

12 ـ شستن كامل دستها با آب و صابون قبل از تهیه و مصرف غذا و پس از هر بار اجابت مزاج

13 ـ مصرف روزانه یك قرص آهن از پایان ماه چهارم بارداری تا سه ماه پس از زایمان در زنان باردار.

14 ـ مصرف قطره آهن همزمان با شروع تغذیه تكمیلی تا پایان 2 سالگی در كودكان.